Hodowla mikroglonów w domu jest prostsza, niż się wydaje: potrzebujesz przezroczystego pojemnika, odpowiedniej wody i pożywki, światła, stabilnej temperatury oraz odrobiny cierpliwości. Ten poradnik prowadzi przez wszystkie kroki.
1. Wybierz gatunek
| Spirulina platensis | Chlorella vulgaris | |
|---|---|---|
| Rodzaj | Sinica (cyjanobakteria), spiralne nitki | Zielenica słodkowodna, kuliste komórki |
| Temperatura | ok. 30–35 °C | ok. 25–30 °C |
| Woda i pożywka | Alkaliczna, bogata w minerały (np. Zarrouk) | Słodkowodna (np. BG-11, Bold’s Basal) |
| Zbiór | Nitki można odsączyć na drobnej tkaninie | Komórki bardzo małe: osadzanie |
| Zobacz kulturę | Zobacz kulturę |
2. Pojemnik
Pojemnik powinien być przezroczysty lub półprzezroczysty, aby światło docierało do kultury. Sprawdzają się szkło i plastik spożywczy. Płytkie, szerokie naczynia wystawiają na światło większą część kultury, a wysokie i wąskie zwykle wymagają napowietrzania. Przykryj pojemnik, by chronić go przed kurzem, ale pozwól na wymianę gazów. Po myciu dokładnie wypłucz, aby nie zostały resztki detergentu, i opisz pojemnik datą oraz nazwą kultury.
3. Woda
Chlor i chloramina w wodzie z kranu mogą szkodzić kulturom. Wodę można odstawić albo uzdatnić środkiem do akwarium (chloramina wymaga uzdatniacza). Woda destylowana prawie nie zawiera minerałów, więc wymaga pełnej pożywki. Wodę przegotowaną i ostudzoną lub przefiltrowaną łatwiej utrzymać w czystości. Unikaj kontaktu z miedzią, która bywa szkodliwa dla glonów.
4. Pożywka
Glony potrzebują azotu, fosforu, potasu, węgla i pierwiastków śladowych. Najprościej użyć gotowej pożywki do alg albo nawozu przeznaczonego dla alg lub roślin wodnych. Nadmiar składników odżywczych sprzyja bakteriom i niechcianemu wzrostowi, a nawozy z pestycydami lub innymi dodatkami nie nadają się do hodowli.
5. Światło
Glony wykorzystują światło do fotosyntezy: więcej światła przyspiesza wzrost tylko do pewnego momentu, a nadmiar może osłabiać lub blaknąć komórki. W hodowlach domowych i laboratoryjnych typowo stosuje się okres światła około 12–16 godzin dziennie, a powszechnie używa się zimnych białych lamp LED lub świetlówek. Ustaw lampę tak, by nie nagrzewała pojemnika. Gęste, głębokie kultury zacieniają same siebie, więc płytkie lub rozcieńczone kultury dostają więcej światła na komórkę.
6. Temperatura
Nagłe wahania temperatury stresują kulturę. Prostym sposobem na stałą temperaturę jest grzałka akwariowa i termometr. Nie stawiaj zamkniętych pojemników w pełnym słońcu, bo mogą się przegrzać. W chłodzie wiele kultur raczej zwalnia, niż ginie.
7. Mieszanie i napowietrzanie
Bez mieszania komórki opadają, a kultura staje się nierówna. Delikatne bąbelkowanie miesza kulturę i dostarcza dwutlenek węgla; wystarczy pompka z rurką i kamieniem napowietrzającym. W małych słoikach często wystarcza regularne zakręcanie lub mieszadełko. Spirulina źle znosi bardzo intensywne bąbelkowanie, które tworzy pianę i uszkadza delikatne nitki. Utrzymuj w czystości przewody i pojemniki.
8. Czystość i zanieczyszczenia
Zanieczyszczeniami bywają bakterie, grzyby, pierwotniaki, dzikie glony i drobne zwierzęta. Myj ręce i narzędzia przed pracą z kulturą, używaj osobnych pojemników i narzędzi niż do przygotowywania jedzenia czy do akwarium, przykrywaj kulturę i używaj czystej wody. Rezerwową kulturę trzymaj oddzielnie od głównej.
9. Jak rozpoznać problem
Brązowe lub szare odcienie i kwaśny lub zgniły zapach to sygnały ostrzegawcze. Śluz, kożuch na powierzchni lub nieprzyjemny zapach sugerują bakterie albo grzyby. Opadanie komórek na dno bez mieszania może być normalne, o ile po wymieszaniu równomiernie się unoszą. Pomocny jest prosty mikroskop. Gdy kultura słabnie, sprawdź kolejno temperaturę, światło, zapach i kolor i zmieniaj tylko jedną rzecz naraz.
10. Namnażanie
Namnażanie polega na dodaniu kultury do większej objętości świeżej pożywki. Używaj kultury aktywnie rosnącej i zdrowej. Dodanie sporej porcji istniejącej kultury pomaga nowej szybko wystartować. Powiększaj hodowlę stopniowo, a nie jednym dużym skokiem, i zawsze zostaw część jako rezerwowy starter. Opisuj każdy nowy pojemnik datą i pochodzeniem.
11. Notatki
Zapisuj daty, temperaturę, godziny światła, dodatki i kolor kultury. Wystarczy zeszyt lub arkusz. Zdjęcia robione w tym samym świetle ułatwiają porównanie zmian koloru.
Najczęstsze pytania
Jak często powinienem sprawdzać kulturę?
Najlepiej codziennie rzucić okiem na kolor, zapach i to, czy komórki równomiernie wirują po wymieszaniu. Notuj zmiany, bo ułatwiają znalezienie przyczyny problemu.
Co oznacza brązowy lub szary kolor kultury?
Brązowe lub szare odcienie i kwaśny lub zgniły zapach to sygnały ostrzegawcze: może to być zanieczyszczenie albo kultura, która się załamuje. Zdrowa Spirulina jest niebieskozielona, a Chlorella równomiernie zielona.
Od jakiej ilości zacząć?
Zacznij od małej kultury i rozbudowuj ją etapami. Mała skala pozwala poznać zachowanie hodowli, a część kultury zawsze zostaw jako rezerwę.
Wersja angielska i więcej poradników: Discover